തളിപ്പറമ്പ് ശ്രീ രാജരാജേശ്വര ക്ഷേത്രംTaliparamba Sree Rajarajeswara Temple

കേരളത്തിലെ മഹത്തായ ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വര ക്ഷേത്രം; സംസ്ഥാനത്തെ 108 പുരാതന ശിവാലയങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. രാജാക്കന്മാരുടെ രാജാവായ ‘രാജരാജേശ്വരൻ’ ആയാണ് ഇവിടെ ശിവനെ ആരാധിക്കുന്നത്; ഭക്തർ പ്രത്യേക ഭയഭക്തിയോടെ കാണുന്ന ശിവലിംഗമാണ് പ്രതിഷ്ഠ. മനമുരുകിയുള്ള പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് ഫലം ലഭിക്കുന്ന സന്നിധിയെന്ന പഴയ ഖ്യാതിയുള്ള ഇവിടേക്ക് തലമുറകളായി രാജാക്കന്മാരും സാധാരണ കുടുംബങ്ങളും ഒരുപോലെ എത്തുന്നു.

ഇവിടത്തെ ആരാധനയ്ക്ക് സ്വന്തമായ ചിട്ടകളുണ്ട്. കൊടിമരമോ വാർഷിക കൊടിയേറ്റ് ഉത്സവമോ ഇല്ല; നമസ്കാര മണ്ഡപത്തിൽ ഭക്തർ നമസ്കരിക്കാറുമില്ല. നെയ്യാണ് ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാട്: ചെറിയ കുടങ്ങളിൽ നെയ്യ് ശ്രീകോവിലിന്റെ പടിയിൽ സമർപ്പിക്കുന്നു; ഈ നെയ്യാണ് വിളക്കുകൾക്കും നിത്യപൂജകൾക്കും ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ദീർഘകാലമായുള്ള ആചാരമനുസരിച്ച് സ്ത്രീകൾ നാലമ്പലത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നത് വൈകുന്നേരം അത്താഴപൂജയ്ക്കു ശേഷം മാത്രമാണ്.

The Rajarajeswara Temple at Taliparamba is one of the great Shiva temples of Kerala and is counted among the 108 ancient Shiva shrines of the state. Here Shiva is worshipped as Rajarajeswara – the king of kings – in a linga that devotees regard with special awe. The temple has an old reputation as a place where heartfelt prayers are answered, and kings and ordinary families alike have come here for generations.

The worship follows customs of its own. There is no flagstaff and no annual kodiyettam festival, and devotees do not prostrate in the namaskara mandapam. The best-known offering is ghee: small pots of ghee are placed on the steps of the sanctum, and this ghee feeds the lamps and the daily rituals. By long-standing custom, women devotees enter the nalambalam only in the evening, after the Athazha pooja.

ക്ഷേത്രം സ്ഥാപിച്ചത് പരശുരാമനാണെന്നും, വിശ്വകർമ്മാവ് രൂപകല്പന ചെയ്ത് അഗസ്ത്യമഹർഷിയുടെ സഹായത്തോടെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയെന്നുമാണ് ഐതിഹ്യം. ശിവൻ നൽകിയ മൂന്ന് ശിവലിംഗങ്ങളുടെ കഥ ഭക്തർ പറയുന്നു: ആദ്യത്തേത് മാന്ധാതാ മഹാരാജാവ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു, കാലക്രമേണ അത് ഭൂമിയിൽ താഴ്ന്നുപോയി; മകൻ മുചുകുന്ദന് ലഭിച്ച രണ്ടാമത്തേതും മറഞ്ഞു. മൂന്നാമത്തേത് ലഭിച്ച ശതസോമ രാജാവ് അഗസ്ത്യന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ഇതും താഴാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ അഗസ്ത്യൻ നെയ്‌വിളക്ക് തെളിച്ച് നമസ്കരിച്ചുവെന്നും, അതോടെ ലിംഗം ഉറച്ചുനിന്നുവെന്നും പറയപ്പെടുന്നു – അതുകൊണ്ടാണ് നെയ്യ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന വഴിപാടായത്.

ലങ്കയിൽ നിന്ന് മടങ്ങുമ്പോൾ ശ്രീരാമൻ ഇവിടെയെത്തി നമസ്കാര മണ്ഡപത്തിൽ നമസ്കരിച്ചുവെന്ന് മറ്റൊരു ഐതിഹ്യം. ആ സന്ദർഭത്തോടുള്ള ആദരസൂചകമായി ഇന്നും മറ്റാരും അവിടെ നമസ്കരിക്കാറില്ല.

ചരിത്രപരമായി, പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ മൂഷക (കോലത്തിരി) രാജാക്കന്മാരുടെ കാലത്താണ് ക്ഷേത്രം ഇന്നത്തെ രൂപത്തിൽ പുതുക്കിപ്പണിതത്. ഒരു കാലത്ത് ഉയർന്ന ഗോപുരങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു; പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം മൈസൂർ സൈന്യത്തിന്റെ പടയോട്ടക്കാലത്ത് ക്ഷേത്രം ആക്രമിക്കപ്പെടുകയും വലിയ ഗോപുരം തകർക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ചെമ്പുമേഞ്ഞ ഇരുനില വിമാനമുള്ള ശ്രീകോവിൽ നിലനിന്നു; പൂജകൾ മുടങ്ങാതെ തുടർന്നു. ചിറക്കൽ രാജവംശവും കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിമാരും തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബവും ഇവിടത്തെ ഭക്തരായിരുന്നു.

പരമ്പരാഗത കലകളുടെയും കേന്ദ്രമാണ് ഈ ക്ഷേത്രം: കൂടിയാട്ടവും ചാക്യാർകൂത്തും ഇവിടെ അരങ്ങേറുന്നു; പണ്ഡിതരെയും കലാകാരന്മാരെയും ‘വീരശൃംഖല’ എന്ന സ്വർണ്ണവള നൽകി ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇന്ന് മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിനു കീഴിലാണ് ക്ഷേത്രഭരണം.

The story goes that the temple was founded by Parashurama, designed by Vishwakarma and consecrated with the help of the sage Agastya. Devotees tell of three sacred lingas given by Shiva: the first was installed here by King Mandhata and in time sank into the earth; the second, given to his son Muchukunda, also disappeared. The third was received by King Shatasoma, who on Agastya's advice installed it in the present temple. When even this linga began to sink, it is said, Agastya lit a lamp of ghee and prostrated before it, and it stood firm – which is why ghee became the temple's chief offering.

Another legend says that Sri Rama, returning from Lanka, stopped here and prostrated in the namaskara mandapam. Out of respect for that moment, no one else prostrates there to this day.

In recorded history, the temple was rebuilt in its present form around the early 11th century, in the time of the Mushika (Kolathiri) rulers. It once had towering gopurams; in the late 18th century, during the campaigns of the Mysore army, the temple was attacked and its great gopuram was destroyed. The sreekovil, with its two-tiered copper-roofed vimana, survived, and worship continued. The Chirakkal rulers, the Zamorins of Kozhikode and the Travancore royal family were all devotees.

The temple is also a centre of traditional arts: Koodiyattam and Chakyar Koothu are staged here, and scholars and artists have been honoured with the golden armlet called Veerashrinkhala. Today the temple is administered under the Malabar Devaswom Board.